Денсаулықты қолдайтын мектеп — бұл білім беру ұйымы, ол сана-сезіммен, жүйелі және жоспарлы түрде білім беру және әлеуметтік ортаны құрып, әрбір бала, жасөспірім, мұғалім және ата-ана үшін физикалық, психикалық, әлеуметтік және рухани денсаулықты сақтауға және нығайтуға ең қолайлы жағдай жасауға бағытталған.
Концепция ДДҰ тарапынан 1995 жылдан бастап «Салауатты қалалар» жаһандық бастамасы және Еуропалық денсаулықты қолдайтын мектептер желісі (European Network of Health Promoting Schools) аясында дамытылған. 2008 жылдан бастап ол ДДҰ Еуропалық стратегиясына «Балалар мен жасөспірімдердің денсаулығы мен әл-ауқаты» және кейін ДДҰ мектептегі денсаулықты қолдау саясатына (WHO School Health Initiative) енгізілген.
ДДҰ тәсілі бойынша негізгі принциптер:
- Денсаулық – мектеп саясатының орталығында
Денсаулық білім сапасының ажырамас бөлігі ретінде қарастырылады, жеке пән ретінде емес. - Кешенді (whole-school) тәсіл
Денсаулық мектеп өмірінің барлық аспектілеріне енеді: оқу процесі, физикалық орта, тамақтану, физикалық белсенділік, әлеуметтік-психологиялық климат, ата-аналар мен қоғаммен байланыс. - Секторлық және ведомствоаралық серіктестік
Мектеп ата-аналар, жергілікті билік, денсаулық сақтау, ҮЕҰ, бизнеспен бірге жұмыс істейді. - Қатысу және демократия
Балалар, жасөспірімдер, мұғалімдер, ата-аналар және жергілікті қауымдастық шараларды жоспарлау, іске асыру және бағалауға белсенді қатысады. - Теңдік және инклюзия
Денсаулықтағы теңсіздікті азайтуға және осал топтарды қолдауға (мүмкіндігі шектеулі балалар, аз қамтылған отбасылардан шыққандар, мигранттар) ерекше көңіл бөлінеді. - Тұрақтылық
Ұзақ мерзімді механизмдер құрылады: мектеп саясаты, іс-шара жоспары, мониторинг, кадрларды даярлау. - Қазақстандағы жүзеге асырылуы
ҚР-де бұл бағдарламаның «Денсаулық үшін салауатты қалалар мен аймақтар» ұлттық желісі аясында іске асырылатындығы және ұзақмерзімді ауруларды алдын алу, семіздікпен күресу, темекі шегуді азайту, физикалық белсенділікті арттыру, балалар мен жасөспірімдердің психикалық денсаулығын қолдау сияқты ұлттық приоритеттерге сай келетіні атап көрсетілген. Сонымен қатар, бұл БҰҰ Тұрақты даму мақсаттарына (ЦУР 3, 4, 5, 10) сәйкес келеді.
Мектеп қатысушыларының міндеттері
- Денсаулыққа бағытталған мектеп саясатын әзірлеу және бекіту
- Қазіргі жағдайды өзіндік бағалау (мектептің денсаулық профилі)
- Денсаулықты нығайту бойынша кешенді іс-шаралар жоспарын құру
- Регулярлы есеп беру және мониторингтен өту
- Ұлттық желі шеңберінде оқытуға және тәжірибе алмасуға қатысу
Сонымен, «Денсаулықты қолдайтын мектептер» — бұл қосымша шаралар немесе жобалар емес, мектеп философиясы мен тәжірибесін «пәндерді оқыту» бағытынан «денсаулығы сақталған, бақытты, әлеуметтік тұрғыдан қабілетті адамды тәрбиелеу» бағытқа өзгертетін жүйелі өзгеріс.
Бағдарламаға қатысу мектепке оқушылар мен мұғалімдердің денсаулығын жақсартуға, білім жетістігін арттыруға, буллингті азайтуға, сабаққа келмеуді азайтуға, ата-аналардың сенімін нығайтуға және білім беру ұйымының қоғамдағы беделін көтеруге мүмкіндік береді.